สภาผู้ปกครองบุคคลที่มีความแตกต่างในโครงสร้างระบบการทำงานของสมอง

กลุ่ม PDDs

(ออทิสติก/แอสเพอร์เกอร์/PDD-NOS/เรทท์ ซินโดรม/CDD)

องค์ความรู้ด้านวิชาการจากผู้เชี่ยวชาญสาขาที่เกี่ยวข้อง

 

 

 

 

 

 

บทความจาก รศ.พีระพงศ์  บุญศิริ ภาควิชาพลศึกษา  สถาบันราชภัฏเชียงใหม่ / ช่วยพัฒนากลไกการเคลื่อนไหวให้เด็กออทิสติกด้วยเพลงกับเล่น ------------------------------------------------------------------------------------------------------ ช่วยพัฒนากลไกการเคลื่อนไหวให้เด็กออทิสติกด้วยเพลงกับเล่น จากพฤติกรรมการกระทำที่ซ้ำ ๆ และไม่อยู่นิ่งของเด็กออทิสติก รวมทั้งการนิยมชมชอบที่จะลอกเลียนแบบตามคนอื่น (เพ็ญแข  ลิ่มศิลา, 2536) ซึ่งเป็นพฤติกรรมที่พบเห็นทั่วไป ในเด็กออทิสติก  คนที่ไม่เคยสัมผัสกับเด็กเหล่านี้มาก่อนอาจจะรู้สึกวุ่นวาย รำคาญ แต่ครูผู้มีหน้าที่สอนเด็กเหล่านี้ พ่อแม่ หรือผู้ปกครอง ต้องลืมความรู้สึกดังกล่าวนี้ ในขณะเดียวกันก็ต้องพยายามหาทางช่วยเด็กในความดูแลของคนให้มีพัฒนาการดีขึ้น ไม่เข้าใจหาทางไม่ออกก็ใช้วิธีง่าย ๆ “หนามยอกต้องเอาหนามบ่ง” ในเมื่อเด็กชอบเลียนแบบก็นำเอากิจกรรมลอกเลียนมาลองใช้ดู ทำท่าเฉย ๆ คงจะไม่สนุกสนานจูงใจนักก็เอาเพลงมาประกอบใช้เพลงสั้น ๆ ทั้งเป็นการจูงใจ และเพื่อช่วยพัฒนากลไกการเคลื่อนไหว อย่างน้อยก็ช่วยลดความวุ่วานในสายตาคนอื่น แต่ในความรู้สึกของเรา ครู พ่อแม่ ผู้ปกครอง การกระทำอันนี้เป็นการช่วยเด็กให้พัฒนาความสัมพันธ์ของประสาทตา หู มือ เท้า (CO - ORDINATION) ได้เป็นอย่างดี ผู้เขียนได้รู้จักสัมผัสกับเด็กเหล่านี้มาตั้งแต่ในโอกาสที่ได้เยี่ยมเยียนโครงการของพญ.เพ็ญแข ลิ่ม ศิลา ที่พระประแดง นานกว่า 5 ปี มาแล้ว และเกิดความสนใจในการจัดกิจกรรม เพื่อพัฒนากลไกเด็กเหล่านี้ แต่ยังไม่มีโอกาส หลังจากทดลองใช้กิจกรรมเหล่านี้กับเด็กพิการทางตา หู และปัญญาอ่อน หลายปีมีข้อค้นพบหลายประการ จนกระทั่งมาพบกับ “โอ๊ด” เด็กออทิสติก ที่อยู่ในปกครองของเพื่อนครูด้วยกัน จึงได้ทดลองใช้กิจกรรมที่คิดว่าน่าจะได้ผล แต่ก็เพียงรายเดียวที่ได้ทดลอง โอ๊ดพูดคุยด้วยพอรู้เรื่อง ที่พิเศษคือ จำแม่น เมื่อได้ศึกษาพฤติกรรมและสภาพความแปรปรวนของกลไกการควบคุมของสมองจึงทดลองใช้กิจกรรมเล่นและเพลงกับโอ๊ต             โอ๊ตมาตบมือเล่นกันดีกว่า โอ๊ต ชูมือมาแต่ไกล เอ้า นั่งลง เอา มือซ้ายมา เอาตบ 3 ครั้ง เอ้อ 3 ที ฝึกให้โอ๊ตตบมือกับผู้สอน 3 ที เอ้าร้องเพลงด้วย ปรบมือข้างซ้าย ซ้าย ซ้าย ร้องเพลงพร้อมกับปรบมือซ้าย 3 โอ๊ดทำตามได้             เอ้า ลองข้างขวาข้าง ขวา ขวา ขวา ได้แล้วร้องเพลงด้วย ปรบมือข้างขวา ขวา ดีมา เก่งมาก ทีนี้ เอา 2 ข้างเลย เริ่มข้างซ้ายก่อน ร้องเพลงไปด้วย             “ปรบมือข้างซ้าย ซ้าย ซ้าย …………….ปรบมือข้างขวา ขวา ขวา”             เริ่มสนุกแล้ว สนุกแล้ว ทำอย่างไร …..อ้อ หัวเราะ เอาละทีนี้ หัวเราะแล้วยกมือชูขึ้น 2 มือเลย แล้วพูดด้วย “เราสนุกเฮฮา” แล้วค่อยหัวเราะ             “เราสนุกเฮฮา…ฮ่ะ ฮ่ะ ฮ่ะ…..”(ซ้ำ)             แล้วจบด้วยตบมืออีกข้างละที เมื่อลองร้องลองทำก็เกิดความสนุก เมื่อสนุกแล้วก็สนใจ ลองทำไปร้องไปทั้งเพลง             “ ปรบมือข้างซ้าย ซ้าย ซ้าย                       ปรบมือข้างขวา ขวา ขวา             เราสนุกเฮฮา (ซ้ำ)                                   ปรบมือข้างขวา ปรบมือข้างซ้าย “             เมื่อทำได้ 3 - 4 เที่ยว โอ๊ดเบื่อแล้ว เริ่มยุกยิกไม่สนใจ นั่นคือพฤติกรรมเด็กออทิสติก สนใจสิ่งต่าง ๆ ในช่วงสั้น ๆ เบื่อร้องเพลงก็พาไปเล่นต่อเลโก้ ต่อตัวพลาสติก เขียน วาด ตามที่เด็กต้องการ             การให้เด็กต่อตัวเลโก้ ผู้ใหญ่ควรดูแลเล่นและช่วยเด็กต่อโดยให้เด็กต่อเอง แต่ช่วยคุยช่วยถามว่านั่นเป็นอะไร ตัวอะไร เด็กอาจจะมีความคิดสร้างสรรค์ได้มากมาย ต่อเป็นรูปบ้าน ต่อเป็นรูปรถ หรือของใช้ เมื่อต่อเสร็จดูเป็นรูปร่างก็นำมาสู่การเคลื่อนไหวกับเพลง เช่น เอารถไฟแล้ว รถอะไร อ้อ รถไฟ รถไฟ มีเสียงยังไง ปู๊น ๆ  ๆ  ๆ  ฉึกฉัก ใช่รถไฟ มีเสียงหวูดเสียงฉึกฉัก ร้องเพลงดีไม๊             ถึงก็ช่าง ไม่ถึงก็ช่าง                     สนุกดีจัง เราไปรถไฟ             เร็วไว เร็วไว เร็วไว                        ถึงก็ช่างไม่ถึงก็ช่าง ฉึ  กฉัก ฉึ กแก             ถ้ายาวไปเด็กตามไม่ทันก็เริ่มจากเพลงสั้น ๆ ก่อน             “พวกเราจะไปรถไฟ ฉึ กฉัก ๆ “ หรือ “รถไฟไม่ใช่รถเล็ก ทำด้วยเหล็ก ฉึก ฉัก ๆ ๆ”             กิจกรรมต่าง ๆ เหล่านี้เด็กทำได้ สำคัญอยู่ที่ผู้อยู่กับเด็กเหล่านี้ต้องทำใจ คือ ใจเย็นและพร้อมที่ช่วยฝึก ช่วยพัฒนาเด็ก อย่างน้อยวันละ 20 - 30 นาที ทำเป็นประจำ ทำแล้วย้อนมาทบทวนที่ทำไปแล้ว ทำซ้ำ ๆ ทำ บ่อย ๆ ทำจนเกิดเป็นกิจวัตร หรือทำจนเด็กเกิดความจำได้จนเกิดเป็นความเคยชิน (CONCEPT) เด็กก็จะพัฒนาได้มากขึ้น ทุกอิริยาบทของความเป็นอยู่ตั้งแต่เรื่องการกิน การนอน แปรงฟัน อาบน้ำ เล่น ถ้าเราคิดว่าเราเล่นกับเด็กเล็ก  3 -4 ขวบปี เล่นเพื่อไม่ให้เด็กงอแง ก็จะเป็นสิ่งช่วยจรรโลงใจให้ท่านทำได้อย่างมีน้ำจิตน้ำใจ คือ ตั้งใจทำและเกิดความสนุกสนานไปกับเด็กด้วย             วิธีง่าย ๆ ไม่ว่าท่านจะเป็นครู พ่อแม่ หรือผู้ปกครองก็ตาม ท่านำไปทบทวนถึงพฤติกรรมประจำวันของเด็กว่ามีอะไรบ้าง ตั้งแต่ตื่นนอนจนเข้านอน ชอบเล่นอะไรบ้าง ชอบมีพฤติกรรมอะไรบ้าง แล้วบันทึกพฤติกรรมต่าง ๆ ตามลำดับ แล้วลองนึกหาเพลง หาอุปกรณ์ที่จะเกี่ยวข้องกับพฤติกรรมแต่ละขั้นตอนนั้นมาลองใช้เพลงสั้น ๆ กิจกรรมสั้น ๆ ให้เด็กทำซ้ำ ๆ แล้วค่อยๆ ใช้เพลงยาวขึ้น หรือใช้กิจกรรมยาวนานขึ้นใจเย็น ๆ ค่อยเป็นค่อยไป เพลงเด็กเล็กมีเยอะแยะ             เพลงแปรงฟัน เพลงอาหาร เพลงเด็กดี เพลงเกี่ยวกับเสื้อผ้า อาบน้ำ นอน ฯลฯ ใช้ให้เหมาะกับช่วงปฏิบัติกิจกรรมของเด็ก ฝึกก่อนเวลาเด็กทำก็ให้เขาร้องเพลงไปด้วย เราช่วยร้องด้วย ดูแลไปก่อน จนเขาร้องเองทำเองได้             ของเล่น ตัวต่อภาพ เลโก้ กระดาษ สี ดินสอ ฯลฯ ทดลองให้เขาใช้ ให้เขาทำ แต่ต้องสังเกตว่าเขา ชอบทำอะไร เล่นอะไร เล่นอย่างไร หาส่วนประกอบการเล่นมาเพิ่มให้เขา หาเพลงหาของเพิ่มเติม แล้วเล่นกับเขา ชวนเขาเล่น ชวนเขาร้องเพลง ทำตัวเหมือนเป็นเพื่อนเล่นกับเขาแล้วท่านจะพบว่าเด็กเหล่านี้มีความพิเศษที่น่ารักมากทีเดียว             พฤติกรรมที่ไม่เหมาะสมบางครั้ง บอกกล่าวสอนแล้ว ไม่ฟังต้องแก้ ต้องช่วยปรับ ดุด่าว่ากล่าวไม่มีผล ผลตอบสนองคือร้องไห้เสียงประหลาดพิกล ต้องใช้วิธีเบี่ยงเบนความสนใจแทนที่จะดีกว่า ซุกซนมาก ไม่มีสาระ มานั่นสมาธิดีกว่า ………..นิ่งนิ่ง…….เงียบ……..หลับตา……ลืมตา….หัวเราะ หรืออื่น ๆ หลอกเพียงชั่วครู่พฤติกรรมก็จะเปลี่ยนไป ข้อสำคัญต้องถามตัวเราเองว่า ใจเย็นพอไหม? ค่อยเป็นค่อยไป คิดว่าอยู่กับเด็กไร้เดียงสา แล้วจะเกิดความรู้สึกไม่น่าเบื่อ             อย่างไรก็ตามข้อเขียนนี้ก็เป็นเพียงการรับรู้สัมผัส กับเด็กออทิสติกที่พอพูดกันรู้เรื่อง ส่วนเด็กที่ยังพูดไม่ได้ ไม่พูดจะยากยิ่ง ก็ต้องพยายามให้เขารับรู้คำสั่ง สามารถทำตามหรือสื่อสารกันได้ก่อนเป็นอันดับแรก ซึ่งคาดว่าถ้าเราร่วมมือกันช่วยกันคิด ช่วยกันทำทั้งครู ทั้งผู้ปกครอง พ่อ แม่ โรงเรียน และสมาคมเพื่อเด็กออทิสติกภาคเหนือ  บันทึกการค้นพบมาเผยแพร่เล่าสู่กันฟังก้คงจะเกิดคู่มือการศึกษาเด็กออทิสติกที่ดี และสามารถนำไปช่วยพัฒนาเด็กเหล่านี้ในอนาคตอันใกล้ต่อไป ลองนำเพลงเหล่านี้ไปใช้ดูนะครับ      เพลงปรบมือ      ปรบหนึ่ง ปรบหนึ่ง ปรบสอง     (ปรบมือขวา, ซ้าย, สองมือ)      เผ้านั่งมอง ปรบสอง ปรบหนึ่ง  (มือป้องหน้า ปรมมือ 2 ข้าง      เพลงทำรองเท้า      ร้อย ๆ ๆ เส้นเชือก แล้วม้วน     (หมุนมือดึงชูแขนขึ้นทีละข้าง)      เส้นด้ายแล้ว ดึง ตอก ๆ ๆ        (หมุนมือเข้า ดึงเชือก กำมือตอกกับรองเท้า)      รองเท้าเสร็จ 1 -2 - 3 ร้องเท้าเสร็จ        (ปรบมือร้องเพลงเป็นจังหวะ 1-2-3)      เพลงไปรถไฟ      พวกเราจะไปรถไฟ ฉึก ฉัก        (ยืนย่ำเท้าซ้ายขวา)      พวกเราจะไปรถยนต์ ปิ้น ๆ       (ทำท่าขับรถยนต์ บีบแตร)                    พวกเราจะไปไอพ่น ปิ้น ๆ (ทำท่ายกมือลอยขึ้นเรื่อย ๆ )             เพลงมดแดง             มดแดง ไต่แข้ง ไต่ขา                   (ทำท่ามือไต่แข้งขา)             ไต่เสื้อ ไต่เผ้า โป้งแฉ่ง ๆ   (ไต่เสื้อผ้าแล้วยกมือชูขึ้นลง)             เพลงปู             ปูเอย มันอยู่ในรู จะทำยังไง          (กำมือหลวม ๆ มืออีกข้างชี้มือที่กำ)             เอาไม้แหย่ลงไป ๆ                       (เอานิ้วแหย่บนมือ)             เจ้าปูตกใจหนีบไม้ทันที                (กำมือจับนิ้วเร็ว)             เพลงกำมือ             กำมือขึ้นแล้วหมุน ๆ                    ชูมือขึ้นโบกไปมา             กางแขนขึ้นและลง                      พับแขนมือแตะไหล่             กางแขนไว้หมุนไปรอบตัว             เพลงหนาวจริง             หนาวจริง ๆ หนาวจริง ๆ   ผิงไฟก็ทำให้อุ่น             ออกกำลังวิ่งชุลมุน          หยุดวิ่งก็อุ่นหายหนาวแล้วเอย   หนังสืออ้างอิง เพ็ญแข  ลิ่มศิลา  การวินิจฉัยออทิสติกโดยใช้ DSM & R วารสารยุวประสาท 4 (1 ) 1 - 7 ม.ค. - 1 เม.ย. 2536 รจนา ทราทวานนท์ เด็กออทิสติก ฝ่ายวิชาการและงานพิมพ์ บริษัทเกียรติธุรกิจ กรุงเทพ 2527 Dunn,M.John. Special Physical Education WMC. Broan Publisher Iowa : USA 1989 The Jungle Rhythm